Zzp’ers spelen een belangrijke rol bij het opvangen van piekbelasting, maar dé zzp’er bestaat niet. Uit een longread die vanuit het Arbeidsmarktprogramma Zorg en Welzijn (AZW) is gepubliceerd, blijkt dat zzp-schap vaak geen eindpunt is, maar dat zorgprofessionals er bijvoorbeeld voor kiezen vanwege meer autonomie of flexibiliteit. Het bevestigt volgens FBZ dat een toekomstbestendige arbeidsmarkt niet alleen vraagt om regels over contractvormen, maar vooral om goede arbeidsvoorwaarden, vertrouwen en ruimte voor zorgprofessionals om hun vak goed uit te oefenen.
Zzp’ers in de sector zorg en welzijn staan volop in de belangstelling. In het publieke en politieke debat gaat het vaak over kosten, roosters en schijnzelfstandigheid, maar wie zijn zzp’ers nu echt en welke rol spelen ze in een arbeidsmarkt die al tijden onder druk staat? In opdracht van het AZW-programma deed onderzoeksbureau Panteia daar onderzoek naar. De resultaten zijn gepubliceerd in een longread.
Sterke verschillen per branche
Het aantal zzp’ers in de sector zorg en welzijn is tot en met 2024 over langere termijn sterk gegroeid. In 2025 is in delen van de sector een afname zichtbaar, mogelijk samenhangend met de aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid sinds eind 2024. De ontwikkeling verschilt echter sterk per branche. Zo is de groei van het aantal zzp’ers in huisartsenpraktijken en gezondheidscentra duidelijk zichtbaar, terwijl de inzet in ziekenhuizen en umc’s beperkter blijft. In de VVT verloopt de ontwikkeling van het aantal zzp’ers grilliger.
Drijfveren
Wat in alle analyses terugkomt, is de context van een structureel krappe arbeidsmarkt. De spanningsindicatoren lopen in veel zorgberoepen sterk op, met name bij gespecialiseerd verpleegkundigen, artsen en sociaal-maatschappelijke beroepen. In die situatie dragen zzp’ers bij aan het opvangen van piekbelastingen, uitval en moeilijk vervulbare diensten. Zij vormen een minderheid binnen het totale personeelsbestand, maar kunnen in specifieke teams of regio’s een zichtbare en soms cruciale rol spelen in het waarborgen van de continuïteit van zorg.
Voor zorgprofessionals zelf is autonomie een belangrijke drijfveer om voor het zzp-schap te kiezen. Invloed op werktijden, meer regie over de invulling van werkzaamheden en grip op werkdruk worden vaak genoemd als motieven. Financiële overwegingen spelen ook mee, maar zijn zelden het enige of doorslaggevende argument.
Onderdeel van een loopbaan
Daarmee raakt het debat over zzp’ers aan bredere vraagstukken die ook bij cao-tafels en arbeidsmarktdiscussies centraal staan: zeggenschap, werkdruk, flexibiliteit en duurzame inzetbaarheid. De publicatie onderstreept dat dé zzp’er niet bestaat. Zzp-schap is vaak onderdeel van een loopbaan: professionals bewegen tussen loondienst en zelfstandigheid, of combineren beide vormen, met uiteenlopende motieven en verschillende loopbaanpaden.
Ruimte voor zorgprofessionals essentieel
Voor FBZ en onze aangesloten verenigingen is het van belang dat het gesprek over de inzet van zzp’ers wordt gevoerd op basis van feiten én met oog voor de positie van zorgprofessionals. Autonomie en regie over het werk blijken cruciale factoren in een arbeidsmarkt die al jaren onder druk staat, zowel voor dienstverbanders als zzp’ers. Een toekomstbestendige arbeidsmarkt vraagt dus niet alleen om regels rond contractvormen, maar vooral om goede arbeidsvoorwaarden, vertrouwen en ruimte voor zorgprofessionals om hun vak goed uit te oefenen.
